Hero vector

Nieuw kabinetsbeleid sociale zekerheid: activering of financiële druk?

Wat betekent het nieuwe kabinetsbeleid voor de praktijk van verzuim en re-integratie? Casemanager en Rochewood-collega Borkán kijkt in dit artikel naar het nieuwe kabinetsbeleid rondom sociale zekerheid en de focus op activering binnen de sociale zekerheid.

Borkán abd el Moeti - collega Casemanager bij Rochewood

Wat verandert er in het nieuwe kabinetsbeleid?

De afgelopen weken zijn er politiek spannende dingen gebeurd, waaronder de installatie van een nieuw kabinet en gemeentelijke verkiezingen. Tijdens zulke mijlpalen denk ik meer na over de toekomst van ons sociale zekerheidsstelsel. Het nieuwe kabinet heeft een nieuwe visie op sociale zekerheid, namelijk meer activering van werknemers naar een betaalde baan. Hoe, zegt het coalitieakkoord? Vooralsnog lijkt dit vooral te moeten gebeuren via maatregelen die de financiële druk op werknemers en werkgevers moet verhogen.

Voorbeelden van deze maatregelen zijn onder andere:

1.
IVA uitkering Afschaffing van de IVA uitkering per 2030 voor volledig en duurzaam arbeidsongeschikten, waardoor nieuwe gerechtigden in de WGA instromen. Waarschijnlijk zullen werkgevers voor deze kosten moeten opdraaien.
2.
WW-uitkeringsduur Halvering van de WW uitkeringsduur van 24 naar 12 maanden met daarbij: een hogere referte-eis en een langzamere opbouw voor zowel de WW als LGU-rechten.
3.
Maximumdagloon Verlaging van met maximumdagloon van 20%. Dit betekent dat het maximale WIA-maandloon per januari 2029 daalt van €4.631,90 naar €3.705,52.

Financiële prikkels en activering

Uit meerdere onderzoeken blijkt dat financiële prikkels wel degelijk een versterkend effect kunnen hebben in de activering binnen sociale zekerheid. Of het nu gaat om een potentiële loonsanctie voor de werkgever, sancties voor de werknemer of een verlaagde loondoorbetaling na 1 jaar ziekte, mensen komen er in de meeste gevallen door in beweging. Vanuit mijn ervaring als casemanager realiseer ik me echter ook dat alleen financiële prikkels niet voldoende zijn in de activering. Consequente begeleiding en samenwerking blijven noodzakelijk. Dit besef lijkt ook bij het kabinet te zijn doorgedrongen

Het Deense flexicurity-model

Als inspiratie en onderbouwing van deze financiële prikkels noemt het kabinet namelijk het Deense ‘Flexicurity’ model. In dat systeem krijgen werknemers een aanvankelijk relatief hoge uitkering, uitgebreide scholingsmogelijkheden en intensieve begeleiding naar werk. Het kabinet beoogt een soortgelijk systeem op te zetten en wil daarom investeren in onder andere Regionale Werkcentra, opleidingsbudgetten voor werknemers en het opleidingsgerichter maken van de transitievergoeding. Zo moet activering geen straf, maar ondersteuning zijn.

Activering of bezuiniging?

Deze plannen bevatten goede initiatieven. Maar het opbouwen van een ondersteuningssysteem zoals in Denemarken kost tijd, mogelijk jaren. Wat doen we in de tussentijd? Leiden deze plannen in afwezigheid van de juiste infrastructuur wel tot echte activering? Of leidt dit vooral naar lastenverzwaring en een verkapte bezuiniging. Binnen de verzuimwereld zal verder ongetwijfeld worden gesproken over het hernieuwde belang om fe focussen op preventie en sociale activatie. Dit is niet nieuw, we spreken hier al jaren over en we werken hier ook hard aan in de dagelijkse praktijk. Maar zonder aanvullende, wettelijk verankerde instrumenten voelt zo’n oproep leeg en niet heel anders dan eerdere soortgelijke oproepen. Als casemanagers werken we hard en de werkdruk is soms hoog. We kunnen werknemers echter niet concreter helpen wanneer de visie op papier anders is, maar de speelruimte in de praktijk hetzelfde blijft. Gaan deze maatregelen echt het verschil maken of zullen ze vooral de druk verhogen? Ik wacht de toekomstige wetsvoorstellen met spanning af..

Meer lezen van Borkán?

In eerdere artikelen deelt Borkán zijn visie op werken binnen de sociale zekerheid en het vak van casemanagement. Lees bijvoorbeeld zijn artikelen over De waarde van werk tussen twee opdrachten en Waarom je als casemanager voor detachering moet kiezen.

Klaar voor de volgende stap?

Via Rochewood helpen we professionals in casemanagement om zich te ontwikkelen en ervaring op te doen. Benieuwd naar jouw mogelijkheden? Neem gerust contact op om te sparren over jouw carrièrestap. Bekijk onze vacatures of plan je kennismaking met onze consultant casemanagement Lennard.