Blog we kunnen niet luisteren

Elke man krijg het wel eens naar zijn hoofd geslingerd: “Je luistert niet naar me!” Ik ben daarop geen uitzondering. Maar waar ik eerder altijd tegensputterde, stem ik nu in als mijn vriendin me dat verwijt maakt. Immers weet ik inmiddels dat ik simpelweg niet kán luisteren.

Blog: We kunnen niet luisteren

Als onderdeel van mijn start bij Rochewood, volg ik sinds 22 september de Open Training 'Selectie(gesprekken)-Interviewtechnieken' bij Stichting Communicatie. In onze eerste bijeenkomst werd direct duidelijk gemaakt dat de grootste denkfout die mensen maken is, denken dat ze kunnen luisteren.

Een simpel testje was voldoende om dat uit te wijzen. ‘Herhaal letterlijk de zin die aan je voorgelezen wordt’, luidde de opdracht. Dat lijkt te doen, maar tijdens mijn eerste pogingen faalde ik hopeloos. Probleem was dat ik de zin wel hoorde, maar dat ik in mijn hoofd een woordje toevoegde. Afijn, resultaat was dat ik tot vermaak van mijn mede-cursisten dezelfde fout bleef maken.

Luisteren is dus lastiger dan je zou denken. Reden is soms dat onze hersenen ons voor de gek houden (zoals bij mij het geval was), maar vaker dat we te veel op onszelf gericht zijn. Voorbeeld daarbij, is de recruiter die tijdens een intake vooral bezig is met de volgende vraag die hij/zij wil gaan stellen. Meer dus nog, dan met het antwoord dat de kandidaat op dat moment geeft.

Het moet gezegd: daar herkende ik mezelf in. In mijn pogingen zo veel mogelijk te halen uit gesprekken met kandidaten, focuste ik me op het stellen van de juiste vragen. ‘Wat wil ik weten van die persoon’, ‘waar mag ik absoluut niet aan voorbijgaan’, of (met name in mijn eerste gesprekken) ‘hoe ga ik zo naar het volgende onderwerp toe’. En dus ging het antwoord soms deels aan me voorbij.

Een ander probleem is onze neiging dingen in ons eigen referentiekader te willen plaatsen. Stel aan een paar mensen bijvoorbeeld maar eens de vraag wat zij verstaan onder ‘eerlijk’. De antwoorden zullen uiteenlopen van ‘altijd zeggen wat ik vind’ tot ‘geen leugens vertellen’ of ‘me niet anders voordoen dan ik ben’. Zie je het risico?

We kunnen niet luisteren. Dat feit op zich is geen probleem. Het gaat erom wat we daarmee doen. Voor mij betekent dit bijvoorbeeld dat mijn vragen nu gericht zijn op wat iemand bedoelt met wat hij/zij zegt, welk voorbeeld daarvan te geven is of hoe ik dat moet zien. Zoeken naar de context dus. Doorvragen. Verdieping zoeken. Aandacht voor wat iemand vertelt.

Accepteer dat je niet écht kunt luisteren. Richt je vanuit die gedachte op de ander. Luister naar wat diegene te zeggen heeft en of je daadwerkelijk snapt wat daarmee bedoeld wordt. Vat samen. Bespreek de aannames die onvermijdelijk in je op komen. Check, check, dubbelcheck. Luisteren gaat dan weliswaar niet, elkaar zo goed mogelijk begrijpen is haalbaar!

Ik voel me overigens nog wel verplicht met jullie te delen dat het ‘herhaal de zin’-trucje niet altijd werkt. Toen ik dat bij wijze van ‘jij kunt net zo min luisteren als ik’ namelijk deed bij mijn vriendin, herhaalde ze drie verschillende zinnen feilloos. Dat ging dus niet helemaal goed. Maar – op haar na – kan niemand écht luisteren.